İstanbul Ticaret Borsası’nın düzenlediği Borsa Meydanı’nda Sektörler Konuşuyor toplantısında savaş ve gıda sektörü konusu ele alındı. Toplantıda konuşan Tarım Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Dr. Ersin Dilber, “Türkiye’de gübre stokları yeterli seviyede ve arz yönünden herhangi bir sorun bulunmuyor. Ancak savaşın uzaması halinde hammaddeye erişim daha kritik hale gelebilir. Temennimiz gerilimin kısa sürede sona ermesi ve tedarik zincirlerinin yeniden rahatlaması” dedi.
Açılış konuşmasını İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap’ın, moderatörlüğünü ise gazeteci Celal Toprak’ın yaptığı çevrimiçi toplantıya Tarım Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Dr. Ersin Dilber, Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Kılıçkaya, İstanbul Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin konuşmacı olarak katıldı.
ÜRETİCİYİ KORUMAYA YÖNELİK ÖNEMLİ ADIMLAR ATILDI
İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap, toplantının açılış konuşmasında savaşın tarımsal girdi ve hammadde tedarik zinciri üzerindeki etkisine değinerek, “Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin kısıtlanması, küresel ticaret açısından yeni bir risk alanı oluşturmuş durumda. Her gün yaklaşık 21 milyon varil petrol buradan geçiyor. Ayrıca dünya sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği kritik bir hat. Dolayısıyla bu hatta yaşanan her aksama küresel ticaret zincirinin tamamını etkiliyor. Enerji piyasalarında yaşanan her dalgalanma da gıda piyasalarını doğrudan etkiliyor. Bu yüzden birçok ülke artık sadece gıda stoklarını değil, aynı zamanda gübreyi, tohumu ve tarımsal girdileri de stratejik güvenlik başlığı altında değerlendiriyor. Devletimiz bu noktada üreticiyi korumaya yönelik önemli adımlar atarak, özellikle üreticinin en önemli girdi kalemlerinden olan gübrenin maliyet baskısını azaltmaya dönük hamleler yaptı” dedi.
GÜBRE STOKLARI YETERLİ SEVİYEDE
Tarım Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürü Dr. Ersin Dilber, savaşın ilk günlerinden itibaren tarımsal üretim açısından gerekli önlemlerin hızla hayata geçirildiğini belirterek, “Türkiye’de gübre stokları yeterli seviyede ve arz yönünden herhangi bir sorun bulunmuyor. Üre hammaddesine yönelik uygulanan yüzde 6,5’lik gümrük vergisini savaşın ilk günlerinde kaldırdık. Ayrıca uzun yıllardır güvenlik gerekçeleriyle tarımsal üretimde kullanımı yasaklı olan amonyum nitrat gübresinin kullanımına izin verdik. Bu adımlar üretimin sürekliliği açısından kritik oldu. Mevcut durumda hem gıda güvenliği hem de gıda güvencesi açısından ülkemizde bir risk söz konusu değil. Ancak savaşın uzaması halinde hammaddeye erişim daha kritik hale gelebilir. Temennimiz gerilimin kısa sürede sona ermesi ve tedarik zincirlerinin yeniden rahatlaması” dedi.
ORTA VE UZUN VADEDE TÜM KRİZLERE HAZIRLIKLIYIZ
Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Mehmet Ali Kılıçkaya, Türkiye’nin kriz yönetimi konusunda önemli bir tecrübeye sahip olduğunu belirterek, “Türkiye, tarım ürünlerinde 75 milyar dolarlık ihracat kapasitesine ve krizleri yönetme konusunda da güçlü bir tecrübeye sahip. Savaşın ilk gününden itibaren güçlü bir koordinasyon sağladık ve gübre başta olmak üzere bazı alanlarda ihracatı kısıtlayarak iç piyasayı korumaya yönelik adımlar attık. Savaşın ortaya çıkardığı olumsuzlukları yakından takip ediyor, kurumlarımızın kısa, orta ve uzun vadeli planları doğrultusunda gerekli tedbirleri alıyoruz. Türkiye, güçlü üretim altyapısıyla krizleri yönetebilen bir ülke konumundadır” dedi.
KALKINMA YOLU PROJESİ LOJİSTİKTE STRATEJİK BİR HAT OLABİLİR
İstanbul Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının yalnızca enerji piyasalarını değil, tarımsal girdiler ve küresel lojistik hatlarını da doğrudan etkilediğini belirterek, “Hürmüz Boğazı’nın devre dışı kalması, başta ham petrol olmak üzere gübre hammaddeleri ve tarımsal üretimde kritik öneme sahip girdilerin akışını sekteye uğratıyor. Bu durum, küresel ticarette maliyet baskılarını artırırken, özellikle gübre ve lojistik alanlarında ciddi zafiyetler ortaya çıkarıyor. Dolayısıyla savaşların etkisini yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı görmemek gerekir; tedarik zincirlerinin tamamı bu süreçten etkilenmektedir. Bu noktada alternatif lojistik hatlara olan ihtiyaç giderek artmaktadır. Kalkınma Yolu Projesi de bu açıdan stratejik bir çözüm sunmaktadır. Proje sayesinde, bölgede üretilen stratejik ürünlerin ve hammaddelerin Türkiye üzerinden, Hürmüz Boğazı’na bağımlı kalmadan farklı güzergâhlar aracılığıyla dünya pazarlarına ulaştırılması mümkün hale gelebilecektir” dedi.
Prof. Dr. Alkin, ayrıca gıda güvenliği kapsamında yalnızca üretimin artırılmasının yeterli olmadığını, gıda israfının azaltılması ve sürdürülebilirlik politikalarının da en az üretim kadar öncelikli hale gelmesi gerektiğini vurgulayarak, “İsrafı ne kadar azaltabilirsek, böylesine zorlu dönemleri o kadar daha kontrollü ve dirençli bir şekilde yönetebiliriz” değerlendirmesinde bulundu.