(Esra Hasnalçacı yazıyor...)
22 Eylül Dünya İş Kadınları Günü, benim için yalnızca takvimde yer alan özel bir gün değil; Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğine yön veren kadınların emeğini, cesaretini, üretimini ve dünyaya taşıdığı değeri yeniden hatırlamak için önemli bir fırsattır. Çünkü kadınların iş hayatındaki varlığını yalnızca bir istihdam meselesi olarak görmek, bugün yaşadığımız büyük dönüşümü eksik okumaktır. Kadın; üreten, yatırım yapan, istihdam oluşturan, ihracat yapan, yöneten, karar alan, teknoloji geliştiren, sosyal sorumluluk üstlenen, kültür ve sanata katkı sağlayan, sivil toplumda toplumsal dayanışmayı büyüten ve bütün bunların ötesinde geleceğin toplumunu şekillendiren güçlü bir aktördür.
Türkiye’nin kalkınma hikâyesine baktığımızda kadınların bu hikâyenin dışında değil, tam merkezinde olduğunu görüyoruz. Bugün bir kadın işletme kurduğunda yalnızca kendi ekonomik bağımsızlığını inşa etmiyor; aynı zamanda istihdam yaratıyor, tedarik zincirini hareketlendiriyor, yeni iş alanlarının oluşmasına katkı sağlıyor ve çevresindeki insanlara cesaret veriyor. Bir kadın üretime katıldığında yalnızca bir ürün ortaya çıkarmıyor; emeği değere, değeri ekonomiye, ekonomiyi de toplumsal refaha dönüştürüyor. Bu nedenle kadın girişimciliğine baktığımızda sadece şirket sayılarını veya ekonomik göstergeleri değil, onların arkasındaki hayatları, mücadeleleri ve geleceğe bırakılan izleri de görmemiz gerekiyor.
Bugün Türkiye’nin dört bir yanında kadınlar; sanayiden tarıma, ticaretten hizmet sektörüne, teknolojiden sağlığa, eğitimden turizme, finans sektöründen yaratıcı endüstrilere kadar ekonominin hemen her alanında varlık gösteriyor. Kimi aile işletmesini büyütüyor, kimi kendi markasını sıfırdan kuruyor, kimi Anadolu’nun yerel değerlerini dünya pazarlarına taşıyor, kimi dijital dünyanın imkânlarını kullanarak sınırları ortadan kaldırıyor. Bir başka kadın ise belki büyük bir şirketin yönetim kurulunda aldığı kararla, belki küçük bir işletmede yarattığı istihdamla, belki bir kooperatifte verdiği emekle ekonomik hayatın görünmeyen ama son derece önemli bir parçasını oluşturuyor.
Asıl mesele de burada başlıyor. Kadınların ekonomik hayata katılımı yalnızca kadınların kazanması anlamına gelmiyor; Türkiye’nin kazanması anlamına geliyor. Çünkü bir kadının elde ettiği başarı, çoğu zaman yalnızca kendisine ait kalmıyor. Ailesine, çalışanlarına, gençlere, başka kadınlara ve içinde yaşadığı topluma yayılan bir etki oluşturuyor. Bir kadın girişimcinin yanında çalışan genç bir kadın, yarının girişimcisi olabiliyor. Bir kadın yöneticinin açtığı kapı, başka kadınların kariyer yolculuğunu değiştirebiliyor. Bir kadın ihracatçının dünyada kurduğu bağlantı, başka Türk markalarının da önünü açabiliyor. İşte bu nedenle kadın emeğini yalnızca bireysel başarı olarak değil, toplumun ortak sermayesi olarak değerlendirmek gerekiyor.
Ekonomik güç kadar önemli olan bir başka alan ise kadınların sivil toplumdaki varlığıdır. Çünkü kalkınma sadece üretim ve ticaret rakamlarından ibaret değildir. Kalkınma; eğitimdir, kültürdür, dayanışmadır, sosyal sorumluluktur, çevre bilincidir, fırsat eşitliğidir, gençlerin geleceğe hazırlanmasıdır. Kadınların derneklerde, vakıflarda, meslek örgütlerinde, odalarda, borsalarda, sosyal girişimlerde ve farklı sivil toplum yapılanmalarında üstlendikleri görevler, toplumun ortak aklını güçlendiren önemli bir dinamiktir. Kadın burada yalnızca kendi adına değil; çocuk, aile, eğitim, çevre, kültür, istihdam ve sosyal dayanışma gibi hayatın doğrudan merkezinde bulunan alanlarda toplum adına sorumluluk üstlenmektedir.
Bu nedenle kadınların ekonomik ve sosyal hayattaki gücünü birbirinden ayrı düşünemeyiz. Üreten kadın aynı zamanda dönüştürür. Kazanan kadın, kazandırmayı da bilir. Başarıya ulaşan kadın, çoğu zaman arkasından gelecek başka kadınların yolunu açar. İşte kadınların toplumsal etkisini güçlü kılan temel özelliklerden biri de budur: Kendisi yükselirken çevresini de yükseltmek.
Türkiye’nin dünyaya açılma hedefinde kadınların üstlendiği rol de giderek daha büyük önem taşıyor. Bugün Türk kadın girişimciler yalnızca iç pazarda üretmekle yetinmiyor; ihracat yapıyor, uluslararası fuarlarda yer alıyor, farklı ülkelerle ticari ilişkiler kuruyor, Türk markalarını dünyanın farklı coğrafyalarında temsil ediyor. Anadolu’da üretilen bir ürünün dünyanın başka bir ülkesindeki tüketiciyle buluşmasında, bir Türk kadınının emeği, cesareti ve girişimcilik vizyonu bulunabiliyor. Bu tablo bana göre yalnızca ekonomik bir başarı değildir. Bu aynı zamanda Türkiye’nin dünyaya açılan yüzlerinden biridir.
Üstelik yeni dünyanın ekonomisi bize başka bir gerçeği de gösteriyor. Artık rekabet sadece sermaye büyüklüğüyle değil; bilgiyle, yenilikçilikle, teknolojiyle, yaratıcılıkla ve değişime uyum sağlama kabiliyetiyle ölçülüyor. Kadınların eğitimden bilime, teknolojiden yapay zekâya, yeşil dönüşümden dijital ticarete kadar geleceğin alanlarında daha fazla yer alması, Türkiye’nin rekabet gücü açısından da büyük önem taşıyor. Çünkü geleceğin ekonomisi, toplumun sahip olduğu bütün yetenekleri harekete geçirebilen ekonomidir.
Bu noktada genç kadınlarımızı ayrıca düşünmemiz gerekiyor. Bugünün başarılı iş kadınları, yalnızca kendi başarı hikâyelerini yazmakla kalmamalı; genç kızlarımıza da “Ben yaptım, sen de yapabilirsin” diyebilecekleri bir gelecek bırakmalıdır. Mentorluk, eğitim, deneyim paylaşımı, staj imkânları, girişimcilik programları ve kadın dayanışması bu nedenle son derece değerlidir. Çünkü bazen bir gencin ihtiyacı olan şey büyük bir sermaye değil, kendisine inanan bir insanın tek bir cümlesidir: “Sen de başarabilirsin.”
Ben kadınların iş dünyasındaki varlığını bir ayrıcalık olarak değil, ekonomik hayatın doğal ve vazgeçilmez bir unsuru olarak görüyorum. Kadının üretimde, ticarette, yönetimde, bilimde, teknolojide, kültürde ve sosyal yaşamda güçlenmesi yalnızca kadınların meselesi değildir. Bu, Türkiye’nin meselesidir. Çünkü kadınların potansiyelini ne kadar çok ortaya çıkarabilirsek, ülkemizin üretim gücünü, girişimcilik kapasitesini ve toplumsal dayanıklılığını da o kadar artırabiliriz.
Elbette önümüzde hâlâ yapılması gereken çok şey var. Kadınların finansmana erişiminin kolaylaştırılması, girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi, eğitim ve mentorluk imkânlarının yaygınlaştırılması, kadınların uluslararası pazarlara ulaşmasının desteklenmesi ve karar alma mekanizmalarında daha fazla temsil edilmesi, Türkiye’nin geleceği açısından önem taşıyor. Ancak bütün bunları yaparken kadınları yalnızca “desteklenmesi gereken” bir kesim olarak görmek yerine, Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal dönüşümünün güçlü ortakları olarak değerlendirmeliyiz.
Çünkü kadınların başarısı bir yardım hikâyesi değildir; bir değer yaratma hikâyesidir.
Bir kadın işletmesini büyüttüğünde ekonomi büyür. Bir kadın ihracat yaptığında Türkiye dünyaya açılır. Bir kadın istihdam yarattığında bir ailenin geleceği değişir. Bir kadın sosyal sorumluluk üstlendiğinde toplum güçlenir. Bir kadın kültüre, sanata ve eğitime katkı verdiğinde toplumun ufku genişler. Bir kadın gençlere yol gösterdiğinde gelecek nesiller güçlenir. Bir kadın bilim ve teknoloji ürettiğinde Türkiye’nin dünyadaki rekabet gücü artar.
Bütün bunlar bize aynı gerçeği gösteriyor: Kadının kazancı, toplumun kazancıdır. Kadının başarısı, ülkenin başarısına dönüşür. Kadının cesareti, geleceğin cesaretidir.
22 Eylül Dünya İş Kadınları Günü vesilesiyle Türkiye’nin dört bir yanında alın teri döken, üreten, yatırım yapan, istihdam oluşturan, ihracat yapan, yöneten, girişimcilik hayalinin peşinden giden, sivil toplumda sorumluluk alan, kültür ve sanata katkı sunan, bulunduğu yere değer katan bütün kadınlarımızı gönülden selamlıyorum.
Onların hikâyeleri aslında Türkiye’nin hikâyesidir. Anadolu’dan dünyaya uzanan her başarı hikâyesinde, Türkiye’nin üretim gücünü artıran her girişimde, yeni bir istihdam alanında, genç bir kadına verilen her fırsatta ve toplum için atılan her adımda kadınların emeği vardır.
Ve bugün bize düşen yalnızca kadınların başarılarını alkışlamak değil; onların daha fazla üretmesine, daha fazla değer yaratmasına, daha fazla dünyaya açılmasına ve geleceği daha güçlü biçimde kurmasına imkân hazırlamaktır.
Çünkü ben inanıyorum ki Türkiye’nin geleceğini yalnızca bugünün yatırımları değil, kadınların yarının dünyasına taşıdığı fikirler, cesaret ve emek de şekillendirecektir.
Bu anlayışın en güçlü ifadelerinden birini, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk yıllar önce ortaya koymuştur. Atatürk, Türk kadınını bilimsel, ahlaki, sosyal ve ekonomik yaşamda erkeğin ortağı olarak görmüş ve şu sözleri söylemiştir:
“Büyük Türk kadınını çalışmalarımıza ortak yapmak, hayatımızı onunla birlikte yürütmek, Türk kadınını bilimsel, ahlaki, sosyal ve ekonomik hayatta erkeğin ortağı, arkadaşı, yardımcısı ve destekçisi yapmak yoludur.”
Bugün bu sözün anlamını yalnızca geçmişe bakarak değil, geleceğe bakarak okumamız gerektiğine inanıyorum.
Üreten kadın güçtür.
Üreten kadın ekonomidir.
Üreten kadın toplumdur.
Üreten kadın gelecektir.
22 Eylül Dünya İş Kadınları Günü kutlu olsun.
Türkiye’nin geleceğini üreten, dönüştüren ve dünyaya taşıyan bütün kadınlara saygı ve minnetle…