Ağaç varlığını 210 milyona çıkararak dünyada ikinci sıraya yükselen zeytinyağı sektörü; küresel pazarlardaki daralmalar, ek vergiler, kotalar ve yükselen üretim maliyetleri nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. 2022-2023 sezonundaki 765 milyon dolarlık ihracat gelirinde yaşanan ciddi erimeye dikkat çeken Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar; alan bazlı destekler yerine üreticiyi ve tüccarı koruyacak esnek/değişken prim sisteminin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Lisanslı depoculuğun bir an önce kurulması, ambalajlı ürün desteği verilmesi, KOBİ'lere düşük faizli finansman sağlanması ve Ürün Doğrulama ve Takip Sistemi’nin (ÜDTS) güncellenmesi gerektiğini belirten Uçar, sektörün küresel rekabet gücünü koruyabilmesi için acil eylem planı talep etti.
Zeytinyağı sektöründe daralan iç ve dış piyasalar ile artan maliyetler üreticiyi zor durumda bırakırken, Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar’dan kritik bir uyarı ve acil destek çağrısı geldi.
İHRACAT GELİRLERİNDE BÜYÜK ERİME
3
Yaklaşık 500 bin üretici aile ile 4 milyon vatandaşın geçim kaynağını oluşturan sektör, son yıllarda ağaç varlığını 210 milyona çıkararak üretimde dünya ikinciliğine yükseldi. Ancak küresel piyasalardaki daralmalar, kotalar, ek vergiler ve maliyet artışları dış ticareti vurdu. 2022-2023 sezonunda 765 milyon dolar olan zeytinyağı ihracat getirisi, kurun ve artan maliyetlerin etkisiyle her yıl ortalama 250 milyon dolarlık kayıp yaşayarak gerileme kaydetti.
“DEĞİŞKEN PRİM DESTEĞİ ŞART”
ABD’nin zeytinyağına getirdiği ek vergiler ve rakip ülkelerin muafiyetleri gibi dış baskılar karşısında, DTÖ kuralları ve mevcut piyasa dengeleri göz önüne alınarak esnek mekanizmaların devreye sokulması gerekiyor. Alan bazlı desteklerin yetersiz kaldığını belirten Ayvalık Ticaret Odası, üretici maliyetleri ile piyasa fiyatları arasındaki farkı telafi edecek düzeyde değişken veya esnek prim desteğinin hayata geçirilmesini talep ediyor. Bu uygulamanın hem üreticiyi koruyacağını hem de kayıt dışılığı azaltarak kamu maliyesine katkı sunacağı vurgulanıyor.
FİNANSAL DARBOĞAZ VE TEDARİK ZİNCİRİ RİSK ALTINDA
Artan maliyetler, yüksek enflasyon ve finansal baskılar tarım ve gıda firmalarının operasyonlarını sürdürmesini zorlaştırırken; sektör genelindeki bu sıkıntılar Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki ihracat hedeflerini de doğrudan tehdit ediyor. Stokların uygun koşullarda saklanamaması nedeniyle değer kaybettiğine dikkat çekilirken, taklit, tağşiş ve sahtecilikle etkin mücadele için Ürün Doğrulama ve Takip Sistemi’nin (ÜDTS) güncellenmesi talep ediliyor.
ÇÖZÜM İÇİN ACİL EYLEM ÇAĞRISI
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, sektörün sürdürülebilirliği ve küresel rekabet gücünün korunması adına atılması gereken adımları şöyle sıraladı:
Dökme ihracatta habersiz kısıtlamalar yerine, üst sınırların sezon başında rekolteye göre belirlenmesi.
Toptan dökme ihracat yapan firmalara ambalajlı ürün destek miktarı tanımlanması ve kg başına devlet desteği verilmesi.
Kooperatif ve KOBİ’lere yönelik düşük faizli ihracat kredilerinin sağlanması.
Gümrük Birliği Anlaşması çerçevesinde AB’ye yapılan vergisiz ihracat kotasının artırılması için girişimlerde bulunulması.
Lisanslı depoculuk sisteminin bir an önce hayata geçirilmesi.