İstanbul Ticaret Borsası’nın, Güvenilir Ürün Platformu işbirliğiyle düzenlediği Borsa Meydanında Sektörler Konuşuyor toplantısında bu ay “Ramazanda Gıda Sektörü” konusu ele alındı. Ramazan ayı yaklaşırken alınan tedbirlerin ve sektörün durumunun masaya yatırıldığı toplantıda, fahiş fiyatlama davranışlarına ve taklit tağşişe karşı denetim mekanizmaları, gıda fiyatlarında geriye dönük izlenebilirlik ile tedarik zincirinde kayıp ve israf başlıkları öne çıktı.
Online olarak gerçekleştirilen ve açılış konuşmasını İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap’ın, moderatörlüğünü ise gazeteci Celal Toprak’ın yaptığı toplantıya, İstanbul İl Ticaret Müdürü İsmail Menteşe, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Fatih Kaya, Gıda Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Alp Önder Özpamukçu, İstanbul Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi Kartal konuşmacı olarak katıldı.
İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap, toplantının açılış konuşmasında “Ramazan ayındaki kısmi talep artışı ya da maliyetler ile açıklanamayacak derecede ölçüsüz ve ticari ahlaktan yoksun fiyatlamaları, ne hukuk, ne etik, ne de sektör olarak kabul etmek mümkün değildir. Fırsatçılığa tevessül etmek açıkçası ahlak sorunudur. Dolayısıyla Ramazan ayı bu anlamda resmi denetimlerin yanı sıra, öz denetimin de en güçlü olması gereken dönemdir.” şeklinde konuştu.
Ramazan ayında artan gıda israfına dikkat çeken Kasap, “Ramazan ayında gıda israfının yüzde 20 ila 25 oranında yükseldiğine dair araştırmalar var. Ancak gıda israfı meselesini yalnızca tüketim boyutuyla ele almak eksik olur. Hasattan, saklamaya, işlemeden nakliye ve perakendeye kadarki zincirde kayıp ve israf var. Tüketilemeyen her ürün, aslında suyun, toprağın, enerjinin ve emeğin de israf olması demektir... Bu nedenle zincirin her halkasında iyileştirmeler yapmalıyız”dedi.
“Ramazanda Ayında Denetimler Artarak Devam Edecek”
Toplantıda konuşan İstanbul İl Ticaret Müdürü İsmail Menteşe, Ramazan ayı boyunca denetimlerin aralıksız devam edeceğini vurgulayarak “Fahiş fiyat uygulayan ve stokçuluk yapanlar, tespit edilmeleri hâlinde yüksek tutarlı idari para cezalarıyla karşı karşıya kalacaktır.” dedi.
Tüketicilerin haklarını korumak ve piyasa düzenini sağlamak amacıyla yürütülen denetimlerin, ilgili kanun ve yönetmelikler çerçevesinde kararlılıkla sürdürüldüğünü belirten İsmail Menteşe, “Ramazan ayı süresince özellikle temel tüketim ürünlerine yönelik denetimlerimizi yoğunlaştıracağız. Fahiş fiyat uygulayan ve stokçuluk yapan işletmeler, tespit edilmeleri hâlinde yüksek tutarlı idari para cezalarıyla karşı karşıya kalacaktır. Bununla birlikte, halkı yanıltmaya yönelik ticari reklam ve uygulamaları da yakından takip etmeyi sürdüreceğiz. Mevzuata aykırı tespit edilen hususlar, gerekli işlemlerin yapılması amacıyla ilgili bakanlıklara bildirilecektir. Bu Ramazan ayında başta restoranlar olmak üzere, ilgili işletmelerde menü düzenlemeleri ve fiyatlandırma uygulamalarına ilişkin denetimleri de planlamamıza dâhil ettik” dedi.
“2025 Yılında Toplam 2,7 Milyar TL Ceza Uygulandı”
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Fatih Kaya, 81 il ve 922 ilçe müdürlüğü ile ülke genelinde etkin bir denetim ağı oluşturduklarını ifade ederken; “2025 yılında gerçekleştirilen 1 milyon 362 bin 867 denetimde 32 bin 988 uygunsuzluk tespit edilmiştir. Denetimler kapsamında; taklit ve tağşiş, hijyen eksiklikleri ve insan sağlığını tehlikeye atan uygulamalar titizlikle inceleniyor. Toplamda 2,7 milyar TL idari para cezası uygulandı. Ramazan aylarında denetimlerimizi daha yüksek hassasiyetle yürütüyoruz. Geçtiğimiz Ramazan ayında 200 bin denetim gerçekleştirdik. Ancak kamu otoritelerinin her satış noktasını sürekli denetlemesi fiilen mümkün değildir. Bu nedenle tüketicilerimizin bilinçli olması, güvenilir ve denetimlerin yoğun olarak yapıldığı satış noktalarından alışveriş yapması büyük önem taşıyor”dedi.
“Tüketici Güveninin Zedelenmemesi Gerekiyor”
Ramazan ayının gıda fiyatlarının en çok konuşulduğu, talebin belirgin şekilde arttığı bir dönem olarak öne çıktığını hatırlatan Gıda Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Alp Önder Özpamukçu, “Bu süreçte rafların dolu kalması, arz sürekliliğinin sağlanması ve tüketici güveninin zedelenmemesi büyük önem taşıyor. Söz konusu unsurların eş zamanlı yönetilmesi, hem üretici hem de tüketici açısından sürdürülebilir bir yapı oluşturacaktır. Ramazan ayında artan talep nedeniyle gıda perakendeciliğinde rekabet yoğun yaşanıyor. Maalesef Türkiye’de organize perakendenin toplam pazar içindeki payı yaklaşık yüzde 45 seviyesinde… Birçok ülkede bu oran yüzde 90’lara kadar çıkıyor. Bu denli rekabetçi bir ortamda fiyat istikrarının sağlanmasının hem piyasa dengesi hem de tüketici refahı açısından kritik bir öneme sahip” şeklinde konuştu.
“Ramazan Ayında Sabit Fiyat Politikasıyla Devam Etmeyi Hedefliyoruz”
İstanbul Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi Kartal, Ramazan döneminde gıda piyasalarına ilişkin değerlendirmesinde, tüketimde sanıldığı gibi aşırı bir artış yaşanmadığını, talep artışının yaklaşık yüzde 20 seviyesinde gerçekleştiğini ve bu artışa paralel olarak gıda israfının da yükseldiğini belirtti.
Türkiye genelinde gıda arzının yaklaşık yüzde 45’inin perakende trafiğinde yer aldığını hatırlatan Kartal, olağanüstü bir durum yaşanmadıkça Ramazan ayı boyunca fiyat artışı yapmadan sabit fiyat politikasıyla devam etmeyi hedeflediklerini ifade etti. Fahiş fiyat tartışmalarına da değinen Kartal, konunun yalnızca fiyat artışı üzerinden ele alınmasının eksik bir yaklaşım olduğunu vurgulayarak, fiyat yarışının ürün kalitesini ve niteliğini zedelediğini, bu nedenle hem tüketiciyi korumak hem de haksız rekabeti önlemek amacıyla denetimlerin kapsamının genişletilmesinin büyük önem taşıdığını kaydetti.